Baba ogniowa

 

Tłumica jest to podręczny przedmiot – narzędzie używane  przy zwalczaniu zarzewi, a dokładnie tłumieniu (przyduszaniu) małych  przyziemnych pożarów w bezpośredniej akcji i  bez użycia wody. W miejscach gdzie tej wody brakuje lub gdzie jest utrudniony dostęp dojazdu wraz z pełnym wyposażeniem.  Tłumienie ognia następuje od strony wiatru poprzez równomierne uderzenia i dociskania tłumicą o palące się podłoże tak, by zamknąć dopływ tlenu do ognia.  W ochronie przeciwpożarowej, w strażach pożarnych zawodowych i ochotniczych, a także w wiejskich gospodarstwach domowych przedmiot ten niegdyś stanowił dodatkowe wyposażenie przy czynnościach tłumienia ognia, do którego również zaliczano koce tłumiące i sita kominowe klasyfikowane jako sprzęt ochronny. Tłumica swoim kształtem przypomina spłaszczoną miotłę, dlatego też w wielu starych podręcznikach określana była jako tzw. prymitywne narzędzie, które można było samodzielnie zbudować przy użyciu naturalnych materiałów. Określenie prymitywne w definicji tego przedmiotu, nie odnosiło się bynajmniej  do korzystania z niego zważywszy na  świadomości zacofania cywilizacyjnego, ale dotyczyło jego prostej budowy oraz sposobu jego wykonania, tj. gospodarczym sumptem i przez każdego. Zatem przedmiot ten nie musiał na przestrzeni ubiegłych dekad posiadać cech i norm wyrobu fabrycznego.

 

W  XIX  i na początku I poł. XX wieku w gospodarstwach rolnych, w  warunkach przydomowych  „baba ogniowa”  jak ją potocznie nazywano, wyrabiana była ręcznie z gałęzi jodłowych, brzozy, wikliny lub  słomy. Materiały te w celu spłaszczenia formy wiązało się stosując tzw. druciany szew, a następnie naciągano  na worek jutowy , skórzany bądź  gruby płócienny – parciany materiał lub podobną tkaninę szeroką na . ok. 30 cm i ok. 50 cm długą. Materiał przed złożeniem i obszyciem, składał się z dwóch trapezów zwróconych do siebie podstawą, niekiedy posiadał również kształt o przekroju ośmiokąta lub prostokąta.  Brzegi uformowanej „miotły” obszywano podwójnym splotem drucianym lub sznurowym i przytwierdzano gwoździami lub zwojem drutu do drewnianego, okorowanego  i długiego na ok. 4 m. drążka (styla).  

 

Narzędzie bezpośredniego oddziaływania 

 

Od dawien dawna zalecano by narzędzie to znajdowało się w sieni każdego domu, lub w miejscu łatwo dostępnym w każdym obejściu mieszkalno - gospodarczym. Należało zawieszać je na ścianach domostw  wewnątrz lub na zewnątrz budynku od frontu. Wisiały najczęściej  nad oknami, pod dachem lub zaraz przy wejściu do izb. 

 

Współcześnie tłumice budowane są z cienkiej blachy i materiałów sztucznych - gumowych, ognioodpornych i osadzone są na aluminiowych drążkach. W II poł. XX wieku budowano je z blaszanych płaskowników stalowych – sprężynujących o grubości ok. 1 mm zwanych potocznie piórami. Metalowe włosie zachodziło na siebie tworząc wachlarz. Po każdym użyciu należało je oczyścić, osuszyć i nasmarować tłuszczem. 

 

Literatura:

 

[1] A. Szczerbowski „Pomocnicze straże pożarne w miastach i miasteczkach – dodatek o tłumicach”, wyd. Nakładem Krajowego Związku ochotniczych straży pożarnych, Lwów 1911. 

[2] F. Kowalski „Użytkowanie i konserwacja sprzętu pożarniczego, wyd.  Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953.

[3] H. Ołdakowski, W. Struś „Budowa sprzętu pożarniczego”, wyd. Zw. OSP, Warszawa 1958. 

PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW

20 maja 2022
Świadectwem przeszłości są nasze wspomnienia, fotografie, dokumenty oraz wszystko to, co rozumiemy dziś jako dziedzictwo kultury i architektury. Od kilku
17 maja 2022
„W ubiegłym tygodniu znaleziono na polach mogilskich trupa kobiety. Śledztwo policyjne wykazało, że zabitą była niejaka Leontyna Rattnerowa, zaś mordercą
14 maja 2022
Drodzy Czytelnicy Historypoż, Eksponat Poż w epidemii, to tytuł blogowej wystawy. Jest to pierwsza tego typu prezentacja w wirtualnej rzeczywistości,

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

Tłumica

Podczas pożaru ciepłe powietrze miesza się z zimnym, a to z kolei  powoduje, że powstaje wiatr. Na skutek wiatru od płonącego podłoża odrywają się iskry tworząc tzw. lotny ogień, który w dawnych czasach najczęściej stanowił zagrożenie dla drewnianych domów krytych strzechą lub na niewielkich obszarach pół, lasów i wrzosowisk o niskiej roślinności.

 

Danuta Janakiewicz-Oleksy

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach 

Artykuł został opublikowany w Przeglądzie Pożarniczym nr 3/22 pt.: „Zmyślna baba ogniowa” 

 

Nim jeszcze na świecie zorganizowały się straże pożarne i zanim uzbroiły się w odpowiedni sprzęt, istniały już narzędzia, które służyły w ochronie przeciwpożarowej. Do nich zaliczano m.in. tłumice. Posługiwano się nimi by stłumić iskry w zarodku. Przed ich użyciem nasączano je wodą lub gnojówką. Dzisiaj już nie ma takiej potrzeby, gdyż materiał z którego są produkowane nie wymaga tego. Ogólny natomiast kształt zewnętrznej budowy tego przedmiotu,  jak i jego wykorzystanie od stuleci się nie zmienił.  

 

Ryc. przedstawia jeden ze sposobów wykonania tłumicy z materiałów naturalnych. Zdjęcie pochodzi z publikacji „Użytkowanie i konserwacja sprzętu pożarniczego, wyd.  Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953.

 

 

 

20 kwietnia 2022

AKTUALNOŚCI

Naczelnik Zawodowej Straży Pożarnej ze Lwowa Kazimierz Ciećkiewicz, później zm. nazw na Cieczkiewicz. Uczestnik wojny polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej, zb. NAC.

Dom straży pożarnej, gdzie odbywa się rozdanie jałmużny w postaci rzeczy i amatorskie przedstawienia w wiosce aleksandrowskiej". (Opis polskiego etnografa Bronisława Piłsudskiego sporządzony w języku rosyjskim). Miasto: Aleksandrowsk Sachaliński, Sachalin. Kraj: Rosja. Domena publiczna: http://pauart.pl/app/artwork?id=BZS_RKPS_2799_k_4_c

Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie. Numer inwentarza: BZS.RKPS.2799.k.4/c.

 

 


 

Copyright 2021. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

 

Blog o historii ochrony przeciwpożarowej, s​​​​​​przętu gaśniczego i działalności straży


 

O PORTALU

NA SKRÓTY

Platforma edukacji w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.

historia ochrony przeciwpożarowej
historia straży pożarnej
dawny sprzęt techniki pożarniczej