Firma z Wiednia

 

Fabryka pojazdów silnikowych i maszyn hydraulicznych mechanika Heinricha L. Fricke, została założona w 1822 r. w Leopoldstadt , (obecnie dzielnica Wiednia), w oficjalnej nazwie, jako: Cesarsko- Królewska Uprzywilejowana Fabryka Sprzętu Strażackiego i Hydraulicznego.  Po śmierci Heinricha Fricke, właścicielem firmy został  jego siostrzeniec - Wilhelm Knaust. Firma działała do 1938 r. W 1899 r., realizując zamówienie na dostawę sikawki konnej dla Szczakowej, oznaczyła swój wyrób nr patentowym: 24588, a jego mechanizm zakładał jednoczesne pobieranie wody ze skrzyni sikawki, jak i z węża ssawnego.

 

W zbiorach muzeum

 

Sikawka czterokołowa,  zaprzęgowa, (konna),  o wydajności 180 l/ min, firmy Knaust   z Wiednia, przyciąga dziś uwagą swoją konstrukcją, myślą inżynieryjną  oraz historią ludzi którzy przy jej  pomocy pracowali, organizowali swoje jednostki i zakłady pracy. Od XIX w., aż po lata 70. ubiegłego wieku, znajdowała się na wyposażeniu zakładowej ochotniczej straży pożarnej Cementowni Szczakowa.  Zakupiona niegdyś  przez Austriackie Akcyjne Towarzystwo dla Fabryki Portland Cementu z siedzibą w Pieczyskach, gmina Ciężkowice, poczta i stacja kolejowa Szczakowa, miała służyć, jako podstawowy i niezbędny tabor  dla ochrony przeciwpożarowej zakładu. Dzisiaj, ten ponad stuletni już zabytek techniki, dominuje w żywej i otwartej dla publiczności przestrzeni ekspozycji muzealnej, wyznaczając tym samym szlak dziedzictwa kulturowego i poprzemysłowego. Można byłoby się dzisiaj pokusić o stwierdzenie, iż w dawnych czasach obiekt ten i podobne do niego, pełniły  funkcję  tylko użytkową, natomiast w chwili obecnej,  posiadają wartość historyczną, nierzadko również artystyczną i naukową. We współczesnej terminologii dotyczącej wartościowania i ochrony zabytków techniki, sikawka konna ze Szczakowej jest  dobrze zachowanym, ruchomym i przewoźnym technofaktem, o który należy dbać i chronić dla przyszłych pokoleń. Ponieważ obiekt posiada oryginalne wyposażenie na które składa się m. in. mechanizm sikawkowy,  a także:  skórzane siedzenia powożącego pojazdem tzw. kozły, latarnia, skrzynia na armaturę oraz metalowe zwijadło na węże tłoczne, to w związku z powyższym stanowi  również autentyczne  i integralne dobro kultury łączące więzi z lokalną społecznością.  

 

Literatura:

 

[1] B. Szmyginer „Wartościowanie w ochronie i konserwacji zabytków”, wyd. Politechnika Lubelska, Warszawa 2012 r., s. 10.

[2] M. Ślusarczyk „Cementownia Szczakowa – historia i teraźniejszość”, [w:] Wiadomości Konserwatorskie 43/2015, s. 68.

[3] W. Bareła (red), „35 lat Centralnego Muzeum Pożarnictwa”, wyd. CMP, Mysłowice 2019 r., s. 23-24.

 

Fotografie:

 

Sikawka z 1899 r. f. Knaust w zbiorach CMP, użytkowana przez fabryczną ochotniczą straż pożarną Cementowni Portland w Szczakowej.

Fotografie zbiorowe strażaków fabrycznej ochotniczej straży pożarnej Cementowni Portland w Szczakowej, datowane na I poł. XX wieku. Zb. CMP.

 

PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW

20 maja 2022
Świadectwem przeszłości są nasze wspomnienia, fotografie, dokumenty oraz wszystko to, co rozumiemy dziś jako dziedzictwo kultury i architektury. Od kilku
17 maja 2022
„W ubiegłym tygodniu znaleziono na polach mogilskich trupa kobiety. Śledztwo policyjne wykazało, że zabitą była niejaka Leontyna Rattnerowa, zaś mordercą
14 maja 2022
Drodzy Czytelnicy Historypoż, Eksponat Poż w epidemii, to tytuł blogowej wystawy. Jest to pierwsza tego typu prezentacja w wirtualnej rzeczywistości,

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

Sikawka z Fabryki Portland Cementu Szczakowa

Rozbudowa Twierdzy Przemyśl na terenach ówczesnej Galicji,  stała się impulsem do budowy zakładów cementowych tj. Przedsiębiorstwa Wapna i Cegły Pierwszej Galicyjskiej Fabryki Portland Cementu w Szczakowej, od 1887 r. znanej jako  Austriackiego Akcyjnego Towarzystwa dla Fabryki Portland Cementu. Rozbudowa zakładu, zakup nowych maszyn i wprowadzenie nowych technologii skłoniło zarządzających fabryką do zabezpieczenia jej również pod względem ochrony przeciwpożarowej. W listopadzie 1886 r., została utworzona fabryczna przyzakładowa ochotnicza straż pożarna Cementowni Portland. Powstanie straży ogniowej, wymusiło opracowanie i zatwierdzenie regulaminów pożarnych i zasad kontroli tj. zabezpieczenia przeciwpożarowego, jak również konserwacji, organizacji pracy i  użytkowania  posiadanych  narzędzi i sprzętów pożarniczych.

 

Danuta Janakiewicz-Oleksy

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach

Artykuł został opublikowany kilka lat temu w regionalnej gazecie m. Jaworzna i opowiada m.in. o sikawce strażaków z fabryki Portland Cementu w Szczakowej - miejscowości, która jest obecnie dzielnicą miasta Jaworzno, w województwie śląskim.  

 

Na przełomie dwóch wieków XIX i XX , marzeniem każdej straży pożarnej było zakupić i użytkować nowoczesny sprzęt gaśniczy, na który to składały się m.in.  sikawki przenośne  i kołowe. Ponieważ Fabryka Portland, była dobrze prosperującym zakładem, to w związku z tym,  stać ją było, by zamówić tabor strażacki w jednej z największej firm pożarniczej w Europie, znanej jako Wm. Knaust.

10 marca 2022

AKTUALNOŚCI

Dom straży pożarnej, gdzie odbywa się rozdanie jałmużny w postaci rzeczy i amatorskie przedstawienia w wiosce aleksandrowskiej". (Opis polskiego etnografa Bronisława Piłsudskiego sporządzony w języku rosyjskim). Miasto: Aleksandrowsk Sachaliński, Sachalin. Kraj: Rosja. Domena publiczna: http://pauart.pl/app/artwork?id=BZS_RKPS_2799_k_4_c

Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie. Numer inwentarza: BZS.RKPS.2799.k.4/c.

 

 


 

Copyright 2021. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

 

Blog o historii ochrony przeciwpożarowej, s​​​​​​przętu gaśniczego i działalności straży


 

O PORTALU

NA SKRÓTY

Platforma edukacji w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.

historia ochrony przeciwpożarowej
historia straży pożarnej
dawny sprzęt techniki pożarniczej