Organizacje strażackie powoływane na całym świecie były jednostkami mundurowymi, które w dyscyplinie i w imię solidaryzmu gotowe były stawić się na każde wezwanie. Strajkująca straż pożarna w bogatej części Europy czy innego kontynentu była uważana za bardzo niecodzienne zjawisko społeczno – socjologiczne, a na terenie Polski zaborowej tamtego okresu postrzegano tę grupę jako niebezpieczną dla panujących rządów, a i z drugiej strony niestety niezbędną dla tychże rządów.

 

W Wiedniu straż pożarna zastrajkowała 3 kwietnia 1896 roku. Relacja prasowa DK z tego zajścia jest dosyć interesująca i być może nie jest ona do końca obiektywna, ale tak czy inaczej przedstawia sytuację nie tylko ekonomiczną tamtejszych strażaków których sława i wyszkolenie znane było w całej Europie, ale ujawnia również rzeczywistość społeczną z ich manierą i mentalnością. Poniższy cytat należy również do tych nielicznych, który ujawnia problemy w zarządzaniu organizacjami strażackimi. Prasa tamtego okresu zwykle pisała o zasługach i bohaterskich czynach podczas akcji gaśniczych i ratowniczych, niż o czymś co mogło zniesławić tę grupę zawodową.

 

[Sic!] „Straż pożarna strejkuje. Dla Wiedeńczyków nie ma w tem nic tragicznego, jest to co najwyżej eine Hetz, która mieszczuchom daje temat do gorącej dysputy, a pismom do dowcipnych uwag. Swoją drogą cały Wiedeń żywo się interesuje losem swych strażaków. Powodem strejku jest dyrektor straży pożarnej Muller, który swojemi szykanami i bezwzględnością do tego kroku tych ludzi doprowadził. Także i płace, jak na wiedeńskie stosunki, są bardzo liche, bo przy tej uciążliwej i zdrowie rujnującej służbie, wynosi 1 złr. 20 c. do 2 złr. 80 c. dziennie. Nadto muszą strażacy, którzy nie mają jeszcze pięciu lat służby, składać kaucję 25 względnie 60 złr., która im bywa odciąganą w ratach tygodniowych. Całogodzinne ćwiczenia, złe obchodzenie się z nimi ze strony przełożonych i mała zapłata oto motywy strejku. —Dyrektor Muller odpowiedział na strajk dymisją en masse, a miejsce ich zastąpili pionierzy wojskowi i inne osoby, które dawniej były przy straży pożarnej, dziś jednak dorwały się lepszych stanowisk, a na wieść o strejku pospieszyły oddać miastu swe usługi. Stało się to przedwczoraj. Wiedeńczycy byli ciekawi, jak też ci weterani będą się zachowywać w razie ognia — a tu jak na złość przez cały dzień nigdzie się nie chciało palić. Nareszcie poczęto ze wszystkich stron alarmować strażnicę telefonioznemi sygnałami o pożarach. Jeden i drugi pluton przyjeżdża na miejsce rzekomego pożaru i — znajdują tłumy ludzi, którzy czekają na ich przybycie z piwem i prze kąskami, ciekawi zobaczyć, jak ci weterani na sikawkach jeszcze wyglądają... Potem następuje odjazd. Trudno przewidzieć, kiedy i jak strejk się skończy, bo interwencya posłów Pernerstorfera i Steinera nie odniosła skutku. Ludność prawie zawsze sympatyzuje ze stręjkującymi, ale tylko krótki czas. Po kilku dniach poczyna się niecierpliwić i żąda dawnego, normalnego stanu”. [1]

 

Wiedeńska straż pożarna została założona w 1871 roku i po wielkim pożarze Teatru Ringtheater w 1881 roku poddano ją gruntownej reorganizacji pod względem wyposażenia bojowego jak i wyszkolenia. Nie jest ona co prawda najstarszą austriacką strażą, ale najczęściej opisywaną w literaturze przedmiotu.

 

W XVIII w., w Austrii w duchu oświeconego absolutyzmu, szczególnie ważne znaczenie w organizowaniu ochrony przeciwpożarowej miały reformy przeprowadzone przez rządy Marii Teresy i jej syna Józefa II Habsburga. 7 września 1782 roku wydano regulacje prawne dotyczące ochrony miast przed pożarami i walki z pożarami na otwartym terenie. Regulacje te stanowiły później za podstawę do dalszych reform. Pod koniec XVIII w., powstają pierwsze instytucje ubezpieczeń od ognia. Pierwsze zorganizowane ochotnicze straże pożarne w monarchii austriackiej powstały w latach 50. i 60. XIX w., opierały się na samorządach i wywodziły się od klubów sportowych i gimnastycznych powołujących się na potrzebę niesienia pomocy.

 

Obecnie, ochrona przeciwpożarowa w Austrii leży w gestii krajów związkowych. Formy organizacji ochrony przeciwpożarowej w poszczególnych landach są różne. Austrii funkcjonują straże zawodowe i ochotnicze.

 

 

Literatura:

 

[1] Dziennik Krakowski nr 79 z 4 kwietnia 1896 r.

 

 

[1] Cytat za: Dziennik Krakowski nr 79 z 4 kwietnia 1896 r. s. 2-3.

 

 

PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW

20 maja 2022
Świadectwem przeszłości są nasze wspomnienia, fotografie, dokumenty oraz wszystko to, co rozumiemy dziś jako dziedzictwo kultury i architektury. Od kilku
17 maja 2022
„W ubiegłym tygodniu znaleziono na polach mogilskich trupa kobiety. Śledztwo policyjne wykazało, że zabitą była niejaka Leontyna Rattnerowa, zaś mordercą
14 maja 2022
Drodzy Czytelnicy Historypoż, Eksponat Poż w epidemii, to tytuł blogowej wystawy. Jest to pierwsza tego typu prezentacja w wirtualnej rzeczywistości,

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

Alarm! Straż pożarna wiedeńska strajkuje 1896 r.

 

W 1896 roku korespondent Dziennika Krakowskiego nadesłał z Wiednia depeszę do swej redakcji o treści: „Straż pożarna.- Alarm dla przyjemności”, a w kolejnych słowach: „Straż pożarna strejkuje.

 

Nie był to oczywiście pierwszy, ani ostatni tego typu przypadek w historii XIX i XX w., na podstawie której dokumentujemy zachowania i działania pożarników, które to jednocześnie stanowiły przykład buntu, wyrażania własnych poglądów oraz walki o swoje prawa bez względu na szykany i panujący ustrój polityczny, tak jak to miało miejsce w przypadku Warszawskiej Straży Ogniowej. Artykuł o tamtym wydarzeniu możemy przeczytać w Przeglądzie Pożarniczym z czerwca 2019 roku.

 

Danuta Janakiewicz – Oleksy

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach

 

W czasach dawnych, za panowania Ramzesa III czyli na długo jeszcze przed industrializmem, doszło do pierwszego jak na tę chwilę udokumentowanego - bo spisanego na papirusie wydarzenia, które możemy uznać za formę strajku, ponieważ zbuntowany lud zgodnie z zapisem tego dokumentu wykrzyczał zdanie: „Jesteśmy głodni” i protestował nieprzerwalnie przez kilka dni.

 

Na papirusie, który przechowywany jest obecnie w Museo delle Antichità Egizie w Turynie we Włoszech, opisano historię incydentu z osady Deir el Medina starożytnego Egiptu, gdzie doszło do zbiorowego protestu, w którym wzięli udział pracujący w osadzie rzemieślnicy budujący królewskie grobowce w Dolinie Królów.

 

Historia strajków jest jak widać starsza niż sądzimy. Błędnie zatem przywykliśmy do myśli, w której kojarzą nam się one głównie z rozwojem XIX wiecznych fabryk i współczesnych przedsiębiorstw. W artykule podajemy też przykład jednego z nielicznych strajków zorganizowanych przez strażaków ponieważ i one należą do rzadkości przynajmniej jeżeli chodzi o piśmienne dokumenty z przełomu XIX i XX w.

 

20 czerwca 2021

AKTUALNOŚCI

Fotografie:

Strażacy z Wiednia na samochodzie, I poł. XX w., domena publiczna.

Wiedeński strażak w mundurze. Rycina z 1896 r. [w:] Feuerwehr – Signale Zeitung, 1896 r.

Dom straży pożarnej, gdzie odbywa się rozdanie jałmużny w postaci rzeczy i amatorskie przedstawienia w wiosce aleksandrowskiej". (Opis polskiego etnografa Bronisława Piłsudskiego sporządzony w języku rosyjskim). Miasto: Aleksandrowsk Sachaliński, Sachalin. Kraj: Rosja. Domena publiczna: http://pauart.pl/app/artwork?id=BZS_RKPS_2799_k_4_c

Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie. Numer inwentarza: BZS.RKPS.2799.k.4/c.

 

 


 

Copyright 2021. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

 

Blog o historii ochrony przeciwpożarowej, s​​​​​​przętu gaśniczego i działalności straży


 

O PORTALU

NA SKRÓTY

Platforma edukacji w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.

historia ochrony przeciwpożarowej
historia straży pożarnej
dawny sprzęt techniki pożarniczej