Copyright 2022. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

 

Redakcja Historypoż poszukuje informacji na temat zakładowej straży pożarnej nieistniejącej już Elektrowni I w Jaworznie na Górnym Śląsku.

 

 

Dla czytelników niniejszego artykułu wyjaśniamy, że oznaczenie N, to skrót od wyrazu: nadwozie inaczej zabudowa, a kolejne cyfry porządkowe 752 oznaczają nr tejże zabudowy (nadwozia).  

 

Średni samochód pożarniczy model A25P wyposażony był w autopompę P-30, dodatkową armaturę, wodną wraz z wężami oraz dwoma zbiornikami, jeden na wodę i drugi na środek pianotwórczy. Pojazdy te produkowano seryjnie z przeznaczeniem do akcji gaśniczych w strażach pożarnych i zakładach przemysłowych w ramach prowadzonej przez te zakłady ochrony przeciwpożarowej w miejscu.

 

Na uwagę zasługuje również fakt iż Jelczańskie Zakłady Samochodowe wprowadziły również dla tego modelu dodatkowe oznakowanie, a mianowicie symbol fabryczny 002, który był również opisywany w różnych katalogach jako Jelcz 002. Pamiętajmy jednak, że samochód pożarniczy marki Star, model A25P ze symbolem fabrycznym 002 (Jelcz 002) był produkowany  od 1960 do 1966 roku w dwóch wersjach, tj nadwozia jednosegmentowego N751 z kabiną N23 tworząc jedną całość i dwusegmentowego z nadwoziem 752 i kabiną N20.1. Różnice w nadwoziach jednego modelu sprawiły, że model A25P jednosegmentowy produkowany był w latach 1960-1963, natomiast model dwusegmentowy od 1964 do 1966.  Eksponat z CMP ponieważ jest modelem nadwozia (zabudowy dwusegmentowej)  produkowany był zatem w latach 1964-1966.

 

Eksponat z muzeum

 

Samochód pożarniczy marki Star, model A25P z 1965 roku w zbiorach muzeum nie posiadał autopompy, w ochronie przeciwpożarowej był samochodem specjalnym wodno-pianowym z jednym tylko zbiornikiem, oznaczonym jako GBM 2/8, a to z kolei oznaczało, że był samochodem gaśniczym na wyposażeniu, którego znajdowała się beczka tj. zbiornik oraz motopompa, a także pozostałe wyposażenie, tak jak u większości samochodów tego typu. Oznakowanie cyfrowe: 2/8 dotyczyło informacji na temat pojemności zbiornika i wydajności motopompy. W związku z powyższym zbiornik na wodę posiadał pojemności 2000 l/min , a motopompa wydajności 800 l/min przy ciśnieniu 8 bar.

 

W podwoziu każdego samochodu oprócz m.in. ramy, łożysk, resorów, hamulców, ważny jest silnik. Star model A25P posiadał 6-cylindrowy, rzędowy silnik benzynowy typu S474 o pojemności 4196 cm³ i mocy maksymalnej 105 KM. Przystosowanie silnika do zadań pożarniczych polegało na wbudowaniu do samochodu dodatkowego zbiornika dla paliwa rozruchowego z jego grawitacyjnym dopływem do gaźnika. Pisząc o podwoziu należy również wspomnieć o nadwoziu. Pisaliśmy już w naszym artykule o jego producencie i oznakowaniu. Naszym czytelnikom wyjaśnijmy z czego tak naprawę składało się nadwozie w naszym modelu?

 

Ważnym pomieszczeniem było miejsce dla załogi i kolejne dla tzw. przenośnego sprzętu (węży, zwijadeł, pochylni dla drabiny, uchwytów lub gniazd dla drobnego wyposażenia itp.) w tym również zbiornika na środek pianotwórczy oraz schowka na motopompę. Nie zapominajmy, że w naszym nadwoziu czyli zamkniętej zabudowie pożarniczej znajdowała się również instalacja elektryczna, urządzenia klimatyzacyjne i sygnalizacja dźwiękowa. Należałoby również wyjaśnić skąd i dlaczego modele Stara posiadały taki, a nie inny wygląd?

 

Podwozia ciężarowych samochodów marki Star dla transportu gospodarczo-przemysłowego  w starachowickiej fabryce zaczęto produkować od 1948 roku. W 1951 zbudowano pierwszy prototyp samochodu pożarniczego tej marki z zabudową Sanockiej Fabryki Wagonów „Sanowag” W roku następnym z kolei rozpoczęto seryjną produkcję samochodów pożarniczych z zabudową fabryki „Sanowag”, która do dzisiaj kojarzy nam się z produkcją wagonów kolejowych. Jej tradycja w produkcji sięga XIX w. Projekt zabudowy Starów (kabin) nawiązuje zatem do kształtów, jakie posiadały w II poł. XX w. lokomotywy. Były inspirowane ich wyglądem.

 

Starachowicki gwiazdor filmowy

 

Wielu czytelników zapewne zastanawia się dlaczego opisujemy ten eksponat używając określenia gwiazdor filmowy? Odpowiedź jest prosta. Samochód jako pojazd gaśniczy wykorzystany został w filmie produkcji włosko-polskiej pt. „Marcinelle” z 2003 roku. Boczny napis na samochodzie Ville de Charleroi ma nam o tym przypominać. Zdjęcia do filmu kręcono w wielu śląskich kopalniach w 2002 roku m.in. również w bytomskiej kopalni. Z tego miasta także pochodzi nasz eksponat, zatem dobrze się stało, że wytypowano go, by posłużył jako rekwizyt filmowy. Film opowiada prawdziwą historię katastrofy górniczej, do której doszło w kopalni Marcinelle w Charleroi w Belgi 8 sierpnia 1956 roku, w której to na skutek pożaru zginęło 262 górników.

 

Pożar, śmierć górników, tragedia wielu rodzin, to wydarzenia bardzo nam bliskie zważywszy, że muzeum pożarnictwa zostało utworzone na Górnym Śląsku, na którym dochodziło również do podobnych wypadków.

 

Użyczenie eksponatu do tego filmu uświadomiło nam muzealnikom, że zabytki które gromadzimy mają wpływ na edukację, na wrażliwość i podświadomość ludzi. Napis, który pozostawiliśmy na eksponacie traktujemy już jako oryginalny, tak samo jak metalowe logo wytwórni, czy boczną lampę zwaną szperaczem.

 

Literatura:

 

[1] H. Ołdakowski, W. Struś „Budowa sprzętu pożarniczego”, wyd. Zw. OSP, Warszawa 1958.

[2] A. Zieliński „Polskie konstrukcje motoryzacyjne 1961-1965”, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2008.

 

 

PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW

03 lutego 2023
We Lwowie w dniach 31 października  i 1 listopada 1875 r.  odbył się I Krajowy Zjazd Strażacki. Na fotografii pamiątkowa
28 stycznia 2023
To trzeci post blogowy z cyklu  true crime, który treścią nawiązuje do zajawek: „Strażak morduje wystrzałem z rewolweru” i „Strażak
26 stycznia 2023
Na archiwalnej fotografii - żołnierze z reprezentacyjnego pododdziału  kawalerii WP obsługujący pompę strażacką podczas ćwiczeń z ochrony przeciwpożarowej. Autor dokumentu: