Copyright 2022. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

 

Redakcja Historypoż poszukuje informacji na temat zakładowej straży pożarnej nieistniejącej już Elektrowni I w Jaworznie na Górnym Śląsku.

Najwyżsi rangą oficerowie pożarnictwa zwani byli Samura i wywodzili się z najstarszych rodów książęcych. Wszyscy oni zobowiązani byli szkolić się w sztukach walk i na sygnał alarmu pożarowego dosiąść konia. Ujeżdżając utrzymywali na wodzy nie tylko zwierzę, ale jako dowódcy trzymali w ryzach ustalone porządki ogniowe. Dwóch Samura dowodziło jednym oddziałem na przemiennie w ustalonych dyżurach po 15 dni w miesiącu. Zdarzało się nieraz, że między jedną, a drugą strażą dochodziło do waśni i honorowych potyczek na śmierć i życie. Zamieszki i rywalizacja spowodowana była zagonami o wpływy terytorialne, a walka z ogniem inspirowana była prawdziwą wojną, z której cali wychodzili tylko zwycięzcy.

 

Samurajskie straże ochraniały wyłącznie świątynie, zamki, i najważniejsze dwory, natomiast do gaszenia pozostałych pożarów w miastach i na wsiach organizowane były jednostki pospolitego ruszenia tzw. Machi mniej lub bardziej wyszkolone, regularne bądź jednorazowe o charakterze publicznym lub prywatnym zakładane i dowodzone przez panów feudalnych. Liczba tych straży stanowiła większość, ponieważ przez stulecia ze względu m.in. na uwarunkowania anemologiczne i ukształtowania sejsmograficzne zabudowa japońska była niska, drewniana, charakteryzująca się prostotą kształtu i konstrukcji. Budulcami oprócz drewna była również słoma, papier i bambus.

 

Pożar Edo

 

Edo oprócz historycznej nazwy epoki to również dawna nazwa zamku i nazwa miasta Tokio. Stara stolica pachniała cedrem i była miastem wiecznych wojen, huraganów, trzęsień ziemi i pożarów, które głównie wybuchały w porze suchej i w zimie, kiedy ludzie ogrzewali swoje domy węglem drzewnym.  Przy braku sprzętu i narzędzi głównym zadaniem oddziałów ochrony przeciwpożarowej było burzenie palących się domów by móc zapobiec rozprzestrzenianiu się na inne sąsiadujące obiekty mieszkalne i gospodarcze.

 

Zabudowa w mieście była drewniana, otoczona fosami, bramami, strażnicami i podzielona na liczne dzielnice. Najbardziej zaludnione miasto w całej Japonii posiadało również bardzo wąskie ulice i ciasne przerwy między domami co utrudniało w komunikacji i szybkim poruszaniu się po jego terytorium. Po dotkliwej suszy w marcu 1657 roku miasto nawiedził kolejny huragan wiejący z północnego zachodu. Wiatr i posucha doprowadziły do pożaru. Istniejąca w mieście straż pożarna przeznaczona do obrony zamku rodu Tokugawa była bezradna. Ostatecznie główna twierdza została obroniona, ale w ciągu trzech dni pożoga pochłonęła ponad połowę domostw i gospodarstw pozostających bez obrony. Zginęło prawdopodobnie sto tysięcy ludzi. Odbudowa miasta trwała przez dwa lata.

 

Samurajki

 

W Japonii ze względu na kulturę oraz tradycję zawód strażaka był głównie męskim zawodem, niemniej jednak w historii ochrony przeciwpożarowej tego kraju możemy znaleźć informacje o żeńskiej służbie. Na początku XX wieku Japonki w wyjątkowych sytuacjach tworzyły własne drużyny pożarnicze. Przykładem tego może być osobliwe zdjęcie przedstawiające grupę kobiet z małej wioski rybackiej Kinosaki obecnie Echizen na wyspie Honsiu, które w 1914 roku założyły drużynę pożarniczą. Powodem tego działania był fakt, iż większość mężczyzn nie mogła uczestniczyć w ich w codziennym życiu, ponieważ w okresie połowów dla zarobku wypływali oni na otwarte morze.

 

Kolekcja muzealna

 

Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach w swojej kolekcji posiada cztery oryginalne eksponaty pożarnicze pochodzące z Japonii, na które składają się trzy hełmy i toporek bojowy. Przedmioty te sięgają historii pożarnictwa I i II poł. XX wieku. Etnografia orientalna na przykładzie powyższych zbiorów, która ukazuje styl ówczesnego życia, kulturę i tradycję, niewątpliwie wzbudza duże zainteresowanie wśród odwiedzających muzeum, tym bardziej też, że w Europie jest mało znana.

 

 

Literatura:

 

[1] Czasopismo „Przewodnik Pożarniczy z 1903 r. nr 4, s. 26-27.

[2] Czasopismo „Strażak” z 1907 r. nr 11, s. 11-12.

 

PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW

03 lutego 2023
We Lwowie w dniach 31 października  i 1 listopada 1875 r.  odbył się I Krajowy Zjazd Strażacki. Na fotografii pamiątkowa
28 stycznia 2023
To trzeci post blogowy z cyklu  true crime, który treścią nawiązuje do zajawek: „Strażak morduje wystrzałem z rewolweru” i „Strażak
26 stycznia 2023
Na archiwalnej fotografii - żołnierze z reprezentacyjnego pododdziału  kawalerii WP obsługujący pompę strażacką podczas ćwiczeń z ochrony przeciwpożarowej. Autor dokumentu:

HISTORYPOŻ