Blog o historii ochrony przeciwpożarowej, sprzętu gaśniczego i działalności straży
historia ochrony przeciwpożarowej
historia straży pożarnej
dawny sprzęt techniki pożarniczej
Platforma edukacji w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.
NA SKRÓTY
O PORTALU
Pakowanie kryzysowe
PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW
Ewakuacja eksponatów oraz drobniejszych muzealiów to obecnie jedno z najważniejszych działań ochronnych, jakie muzea i instytucje kultury powinny wdrażać w sytuacjach zagrożenia. Pożar, zalanie, katastrofa budowlana, działania wojenne czy awarie techniczne wymagają natychmiastowego zabezpieczenia zbiorów i ich transportu w bezpieczne miejsce. Nieprawidłowe działanie może doprowadzić do poważnych uszkodzeń lub bezpowrotnej utraty zabytków. Z tego powodu kluczowym elementem skutecznej ewakuacji jest właściwe pakowanie obiektów.
Danuta Janakiewicz-Oleksy
Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach
W niniejszym artykule opisuję sposoby pakowania obrazów. Zagadnienie to jest niezwykle istotne także w codziennej praktyce wydziału, w którym pracuję. Wydział Dokumentacji Zbiorów Centralnego Muzeum Pożarnictwa oprócz dokumentowania i ewidencjonowania zabytków techniki pożarniczej, zajmuje się również ich użyczaniem na zewnątrz. Przede wszystkim jednak odpowiada też za zabezpieczanie obiektów, które nie trafiły na ekspozycje stałe lub czasowe, lecz są długotrwale przechowywane w magazynach muzealnych.
Sztuka bezpieczna z urzędu
Brak starannego spakowania i zabezpieczenia obrazu niesie za sobą ryzyko uszkodzeń mechanicznych, deformacji płótna, pęknięć warstwy malarskiej czy zniszczenia ramy. Procedury pakowania tych obiektów muszą być przygotowane z wyprzedzeniem oraz pozostawać w zgodzie z obowiązującymi przepisami i standardami konserwatorskimi.Podstawę prawną działań związanych z zabezpieczaniem i ewakuacją muzealiów stanowią przede wszystkim: Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, określająca obowiązki muzeów w zakresie ochrony zbiorów i upoważnia ministra właściwego do spraw kultury do wydania przepisów dotyczących zabezpieczania muzealiów, a także Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepisy ww. ustawy nakładają obowiązek ochrony dóbr kultury przed uszkodzeniem, zniszczeniem i utratą. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 września 2014 r. w sprawie zabezpieczania zbiorów muzeum przed pożarem, kradzieżą i innym niebezpieczeństwem grożącym ich zniszczeniem lub utratą. Rozporządzenie wskazuje m.in.: obowiązek przygotowania procedur ewakuacyjnych, sposoby ochrony muzealiów podczas transportu, konieczność organizacji i okresowego sprawdzania warunków ewakuacji zbiorów. Istotne znaczenie mają zwłaszcza: § 1 pkt 2 – przygotowanie zbiorów muzeum do ewakuacji, § 2 pkt 3 – ochrona zbiorów podczas transportu, § 3 pkt 3 – zapewnienie możliwości ewakuacji muzealiów.
Logistyka sztuki - od pakowania awaryjnego po skrzynie
Teoretyczne ramy prawne i restrykcyjne przepisy konserwatorskie precyzyjnie określają co należy zrobić, jednak to logistyka odpowiada za pytanie jak zrealizować te wymogi w rzeczywistości. Przejście od paragrafów do fizycznego zabezpieczenia dzieła wymaga zastosowania sprawdzonych procedur technicznych. W zależności od czasu, jakim dysponujemy oraz stopnia zagrożenia, proces ten dzieli się na działania natychmiastowe oraz planowe. Poniżej przedstawiam konkretne metody zabezpieczania obrazów.
1. Pakowanie awaryjne - szybkie zabezpieczenie
Powierzchnię obrazu zabezpiecz bibułą lub papierem ochronnym.
Narożniki osłoń pianką lub ochraniaczami.
Całość owiń lekkim materiałem ochronnym (np. Tyvek i koc transportowy).
Transportuj obraz w pozycji pionowej.
Tyvek to wodoodporny materiał przypominający papier. Służy do bezpośredniego owijania obrazu, aby chronić farbę przed kurzem, wilgocią, pleśnią i porysowaniem.Koc transportowy to gruby, miękki i pikowany koc ochronny. Służy jako zewnętrzna warstwa amortyzująca, która chroni obraz i ramę przed uderzeniami, obiciami i wstrząsami w trakcie transportu.Tyvek chroni powierzchnię dzieła, a koc chroni je przed rozbiciem.
2. Pakowanie w skrzyni transportowej
Wnętrze skrzyni wyłóż pianką amortyzującą.
Obraz umieść pionowo w środku skrzyni.
Zabezpiecz przed przemieszczaniem się przekładkami dystansowymi.
Zamknij skrzynię i oznacz ją.
3. Pakowanie grupowe – obrazy pionowo
Obrazy ustaw pionowo: frontem do frontu lub tyłem do tyłu.
Między obrazami umieść przekładki z pianki lub kartonu bezkwasowego.
Użyj płyt ochronnych po bokach skrzyni.
Zabezpiecz całość przed przesuwaniem.
4. Obrazy nieoprawione (płócienne)
Zabezpiecz powierzchnię papierem silikonowym.
Nawijaj licem na zewnątrz na dużą tubę.
Umieść tubę w osłonie transportowej.
Alternatywnie pozostaw obraz na blejtramie i zastosuj ramę dystansową.
5. Obrazy oszklone
Zabezpiecz szybę folią antyrozpryskową lub taśmą ochronną.
Stosuj przekładki dystansowe między szybą a osłoną.
W razie dużego ryzyka rozważ tymczasowy demontaż szkła.
6. Oznacz i dokumentuj
Umieść numer inwentarzowy.
Oznacz kierunek góra/dół.
Dodaj oznaczenie „Ostrożnie – nie rzucać”.
Wykonaj dokumentację fotograficzną i protokół pakowania.
Bezpieczeństwo dzieł sztuki w transporcie opiera się na ścisłej współpracy przepisów prawnych z precyzyjnymi procedurami logistycznymi i konserwatorskimi. Właściwe metody pakowania, od zabezpieczeń awaryjnych po specjalistyczne skrzynie, są kluczowe dla minimalizacji ryzyka uszkodzeń struktury obrazu.
Redakcja Historypoż poszukuje informacji na temat zakładowej straży pożarnej nieistniejącej już Elektrowni I w Jaworznie na Górnym Śląsku.
Copyright 2022. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone.