Copyright 2021. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

 

PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW

01 października 2022
Znaki specjalności pożarniczych oraz zasady zdobywania ich  przez Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze działające przy jednostkach ochotniczych straży pożarnych w Polsce ustanawiane
29 września 2022
Widoki dwóch warszawskich pogorzelisk z 1874 r., które możecie zobaczyć w multimediach zajawki, zostały wykonane na podstawie fotografii  Waleriana Twardzickiego
25 września 2022
Podczas pożaru w nocy spóźnił się naczelnik straży Burmistrz: — Mój Panie przybywasz późno! Naczelnik: — Pan Burmistrz daruje... mieszkam

Tym samym wracamy do punktu wyjścia, bo skoro uregulowania dotyczące tego konkretnego zagadnienia w najważniejszym dla nas dokumencie, na który powinniśmy się opierać budzą sporą wątpliwość, to wobec powyższego nasuwa się pytanie:  na jakich dokumentach  powinniśmy pracować, by móc przeprowadzić prawidłową kwerendę z tego tematu? Najlepiej byłoby na fotografiach, które to porównalibyśmy z konkretnym przedmiotem znajdującym się w naszych kolekcjach.

 

Zobacz pełną galerię. Powiększ zdjęcia: Emblemat na czapkę wz. 1922 w zb. CMP. Ilustracja naramiennika z widocznym emblematem.

 

 

 

 

We wspomnianym regulaminie w § 4, który odnosi się do zapisów na temat czapki rogatywki, możemy przeczytać następujące zdanie: 

 

„Na czapkach znaki: na otoku godło strażackie wyżej biały orzełek wg rysunku na znaku Związku”.

 

Ryc. 1. Czapka rogatywka z widocznym emblematem strażackim. Rysunek prasowy z 1929 roku za: czasopismo Walka z pożarem.

Ryc. 2. Czapka rogatywka z emblematem, lata 20. Zb. CMP.

Ryc. 3. Rysunek czapki rogatywki opublikowany w regulaminie umundurowania z 1922 r.

Pamiętajmy jednak, że nawet jeśli posiadamy w ręku ten konkretny przedmiot – muzealium i będziemy chcieli go porównać z archiwalną fotografią, to nadal będziemy mieć przekonanie, że być może przedmiot ten jest stylizowany i może różnić się od innych wizerunkiem, wielkością i kolorystyką, a niekiedy też materiałem z którego został wykonany. Miejmy na uwadze to, że tym samym pozbawiamy go cech zastrzeżonych dla oryginału. Bo to też nie jest dzieło sztuki, które posiada wersję pierwotną i które posiada cechy unikatowe dla twórcy, epoki, stylu itp. Emblemat ten jest prostym tworzywem wzoru przemysłowego, bez sygnatury i innych oznaczeń dla twórcy, czasu i miejsca użytkowania. Identyfikując taki przedmiot możemy jedynie określić, że jest on stary lub nowy, a jeżeli nawet będziemy chcieli  użyć słowa oryginalny, to tylko w odniesieniu do jego walorów estetycznych.

 

Czym to może być spowodowane?

 

Reklamy prasowe i katalogi firmowe z tamtego okresu, nie informowały o zastrzeżonym wzorze produkcyjnym,  lecz jedynie o tym, że ich wyroby są zgodne z regulaminem, który to jak wiecie Państwo z tego artykułu  nie zdefiniował czym jest ów emblemat strażacki. Główny Związek Straży Pożarnych nie ogłosił również przetargu i nie wyznaczył jednej firmy, która podjęłaby się produkcji i sprzedaży zleconych wyrobów. Konkurencyjność i brak precyzyjnych przepisów w tym zagadnieniu uniemożliwiło także ich sygnowanie. Poza tym należy zwrócić uwagę, że wizerunek tego emblematu (wygląd, kształt, symbolika, przeznaczenie), nie był wzorem użytkowym, który zrodził się podczas opracowania regulaminu z 1922 roku, lecz pojawił się na długo wcześniej jeszcze w czasach zaborów i sprzedawany był przez wiele firm  wraz z innymi podobnymi wzorami przemysłowymi.

 

Na podstawie tego czym dysponujemy

 

W zbiorach muzeum pożarnictwa w Mysłowicach znajdują się dwa niesygnowane godła strażackie, które definiujemy jako emblematy na czapkę i przyjęliśmy dla nich założenie, że są zgodne ze  wzorem regulaminu 1922, ponieważ jeden z tych emblematów przypięty jest do rogatywki z tego okresu. Muzealia te wykonane są z metalu i występują w kolorach złotym (dla związkowych urzędników) i srebrnym (dla zwykłych członków straży). Posiadają wymiary 30x30 mm. Wykonane w technice tłoczenia jednostronnego występują w postaci hełmu oficerskiego na dwóch skrzyżowanych toporkach. Muzeum nie posiada emblematu na naramienniki munduru, który to powinien być mniejszych rozmiarów niż ten na czapkę.

 

Literatura:

 

[1] Regulamin umundurowania i odznak starszeństwa (...)  z 9 grudnia 1922 roku.

 

 

 

 

Obraz czy zapis?

 

Przyznacie Państwo, że przytoczone zdanie z regulaminu jest enigmatyczne i nie definiuje czym jest godło strażackie, jak powinno wyglądać i jakich powinno być rozmiarów? Autorzy regulaminu odsyłają nas do rysunku, który w istocie został tamże opublikowany, niemniej jednak jako swego rodzaju dokument wizualny nie spełnia on oczekiwań w zakresie identyfikacji i dokumentacji. Jest bardzo prostą kompozycją linii, która bardziej daje wyobrażenie o subiektywnej wizji autora tworzącego tenże rysunek niż obrazu - dokumentu w postaci chociażby wykresu technicznego, który to mógłby stanowić podstawę do prawidłowego odwzorowania.

W regulaminie Głównego Związku Straży Pożarnych dotyczącego  umundurowania i odznak starszeństwa (...)  z 9 grudnia 1922 roku nie znajdziemy zbyt wiele informacji na temat strażackiego emblematu na czapkę i naramienniki. Wiedza na jego temat okazuje się być istotna chociażby dla tych, którzy tworzą grupy rekonstrukcyjne i którym zależy na bardzo dokładnych opisach kroju i szycia ww. umundurowania i tym samym informacji o regulaminowych znakach i odznakach starszeństwa polskich ochotniczych straży pożarnych  z lat 20. XX wieku.

 

Danuta Janakiewicz-Oleksy

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach

Emblemat na czapkę wz. 1922

05 kwietnia 2022

Blog o historii ochrony przeciwpożarowej, s​​​​​​przętu gaśniczego i działalności straży


 

O PORTALU

NA SKRÓTY

Platforma edukacji w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.

historia ochrony przeciwpożarowej
historia straży pożarnej
dawny sprzęt techniki pożarniczej