W maju 1921 roku  w wyniku  zaciekłych walk o Górny Śląsk, a także na cześć  polskiego narodowego przywódcy Wojciecha Korfantego stojącego na czele III powstania śląskiego,  zbudowano dla obrony i rozpoznania  improwizowany i  opancerzony pojazd  mechaniczny ważący ok. 6,5 tony. Łącznie  w tym samym czasie, zbudowano  6 podobnych do siebie  prototypów. Ich nadmierny ciężar często przekraczający wytrzymałość podwozia powodował liczne awarie, ale to i tak nie zmienia faktu, że stanowiły one część składową powstańczych sił pancernych.

 

Za pomysłodawcę ich budowy uważa się dzisiaj urodzonego w Zabrzu oficera Polskiej Marynarki Wojennej Roberta Oszeka, który  wówczas był w trakcie tworzenia oddziału szturmowo –zmotoryzowanego, do którego weszło 67 marynarzy z niecierpliwością oczekujących na bunt w katowickiej  hucie „Baildon”. Wspomniany zakład metalurgiczny zarządzany przez Niemców,  był jednym z czołowych producentów stali na Górnym Śląsku. W II powstaniu działaczom niepodległościowym z Wełnowca -  Bogucic udało się częściowo przejąć go, a 1921 roku całkowicie odbito go z rąk Niemców. Zarekwirowano wówczas m.in. samochody ciężarowe i płyty stalowe. Walcowana blacha stalowa o grubości od  5 do 10 mm okazała się idealnym materiałem służącym do  opancerzenia i zabezpieczenia pojazdów kołowych.

 

Na miejsce budowy „Korfantego” i pozostałych wozów wybrano zabudowania zrujnowanej po Wielkiej Wojnie  huty „Katarzyna” i „Odlewni Stali Woźniak – Małgorzata i synowie”. Oba kompleksy fabryczne znajdowały się w Sosnowcu – głównym ośrodku  pomocy, gdzie działał tzw. Podkomisariat Naczelnej Rady Ludowej ds. Śląska i pomocy powstańcom. W odlewni Woźniaków byli pracownicy wydziału remontowego  huty „Baildon” wraz z inż. Woźniakiem w ciągu zaledwie trzech dni dokonali zabudowy metalowego pancerza  pojazdu „Korfanty” uzbroiwszy go  w kilka  karabinów maszynowych typu  MG08/15. W tej samej odlewni zbudowano jeszcze wóz o nazwie „Woźniak-Walerus”.

 

Konstrukcje pierwszych samochodów pancernych na początku XX wieku budowane były na podwoziach samochodów ciężarowych tj. wojskowych lub cywilnych. Ponieważ jeszcze na początku XX wieku,  przemysł na Górnym Śląsku był w rękach niemieckich, to całkiem prawdopodobne jest to, że powstańcy zbudowali „Korfantego”  na podwoziu  pierwotnej części konstrukcyjnej samochodu marki Magirus.„Korfanty”  jak i inne samochodowe pancerne tego typu,  miały za zadanie chronić przed pociskami karabinowymi i odłamkami. W czasie użytkowania podlegał Naczelnej Komendzie Wojsk Powstańczych. Załoga kierująca „Korfantym pełniła m.in. nocne patrole  na odcinku walk, które odbywały się  w rejonie Kędzierzyna  w ramach tzw. Grupy Północ,  jak również  w starciach zbrojnych w rejonie Góry św. Anny, pod Kępną i Lichynią.Opozycyjny „Korfanty” postrzegany jest dzisiaj jako dzieło zaangażowania i  manifestacji oraz  obrony tych wszystkich  śląskich powstańców, którzy walczyli z nadzieją o wolność, a także społeczne przywiązanie do gwary i ziemi spornego pogranicza. Lata 1919-1921  stały się bowiem  dla tego obszaru  ustawiczną walką o rząd dusz, o  świadomość narodową i państwową Polaków – Górnoślązaków.  

 

Literatura:

[1] Encyklopedia Powstań Śląskich, wyd. Instytutu Śląskiego w Opolu, Opole 1982.

 

 

 

PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW

20 maja 2022
Świadectwem przeszłości są nasze wspomnienia, fotografie, dokumenty oraz wszystko to, co rozumiemy dziś jako dziedzictwo kultury i architektury. Od kilku
17 maja 2022
„W ubiegłym tygodniu znaleziono na polach mogilskich trupa kobiety. Śledztwo policyjne wykazało, że zabitą była niejaka Leontyna Rattnerowa, zaś mordercą
14 maja 2022
Drodzy Czytelnicy Historypoż, Eksponat Poż w epidemii, to tytuł blogowej wystawy. Jest to pierwsza tego typu prezentacja w wirtualnej rzeczywistości,

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

HISTORYPOŻ & MUZEOPOŻ

Powstańcza replika z miejsca POŻ

 

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, to instytucja, której misją jest gromadzić i zabezpieczać muzealia z dziedziny ochrony przeciwpożarowej, sprzętu gaśniczo-ratunkowego i historii straży pożarnych. Edukacja  w zakresie dawnej techniki pożarniczej, która jest częścią industrialnego dziedzictwa kulturowego, a także  narodową intencją ochrony tego dorobku  jest bardzo ważna. Należy także  podkreślić, że kształcenie z tej dziedziny nie ogranicza  bynajmniej w żaden sposób innych podejmowanych działań w zakresie upowszechniania i popularyzowania wiedzy dotyczących różnych wydarzeń historycznych i kulturowych w ich szerszym spektrum.

 

Przykładem tego w 2019 roku  było ukończenie budowy repliki bojowego wozu powstańczego znanego z przeszłości Górnego Śląska jako „Korfanty”. Rekonstrukcja obiektu jako tzw. przykład „żywej historii” -  oparta w zasadzie na symbolicznej i artystycznej wizji wzbogaciła wizualnie trzy wystawy czasowe pt.:  „Strażacka Niepodległa”, które tworzone  były od roku 2018 w  ramach trzyletnich obchodów 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, a w szczególności do merytoryki krwawiących granic z 1919 roku tj. odnoszącej się  do  konfliktów zbrojnych , które toczyły się pomiędzy Polakami, a Niemcami w latach  1919-1921.

 

Danuta Janakiewicz-Oleksy

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach

 

 

 

14 marca 2022

AKTUALNOŚCI

Dom straży pożarnej, gdzie odbywa się rozdanie jałmużny w postaci rzeczy i amatorskie przedstawienia w wiosce aleksandrowskiej". (Opis polskiego etnografa Bronisława Piłsudskiego sporządzony w języku rosyjskim). Miasto: Aleksandrowsk Sachaliński, Sachalin. Kraj: Rosja. Domena publiczna: http://pauart.pl/app/artwork?id=BZS_RKPS_2799_k_4_c

Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie. Numer inwentarza: BZS.RKPS.2799.k.4/c.

 

 


 

Copyright 2021. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone. 

 

Blog o historii ochrony przeciwpożarowej, s​​​​​​przętu gaśniczego i działalności straży


 

O PORTALU

NA SKRÓTY

Platforma edukacji w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.

historia ochrony przeciwpożarowej
historia straży pożarnej
dawny sprzęt techniki pożarniczej