Blog o historii ochrony przeciwpożarowej, sprzętu gaśniczego i działalności straży
historia ochrony przeciwpożarowej
historia straży pożarnej
dawny sprzęt techniki pożarniczej
Platforma edukacji w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.
NA SKRÓTY
O PORTALU
Brutal czy faktura?
Brak polerowania na wysoki połysk nadaje mu industrialny charakter. Niewątpliwie wykazuje jakieś pewne wyraźne cechy nurtu brutalistycznego jednakże jego forma jest ciężka i monolitowa. Z racji tego, że nie posiada gładkiej powierzchni, to jednak nie zaprojektowano go w tym stylu. Jeśli nie jest brutalem, to może ekspresją faktury …? Termin ekspresjonizm fakturowy jest pojęciem w zasadzie ściśle malarskim, ale występował także w medalierstwie i był przełomem, który zmienił medal z płaskiego krążka w małą formę rzeźbiarską o agresywnej, szarpanej i nieregularnej powierzchni. W polskim medalierstwie lat 70. i 80. był niezwykle silny. Kluczowe cechy, które widzimy na tym medalu (zobacz i powiększ multimedium), to tzw. prymitywizacja formy, gdzie świadome odejście od precyzji zostaje zaprojektowane na rzecz formy, która wygląda na ulepioną w glinie lub rzeźbioną w wosku przed odlewem. Wszelkie nierówności zaś mają budzić emocje.
PRZEJDŹ DO INNYCH ARTYKUŁÓW
Niektóre medale z okresu PRL mogły łączyć fakturową formę z tematyką społeczną lub państwową i mogą być mylone ze stylem i techniką socrealizmu, ale pod względem czysto artystycznym ekspresja fakturowa była krokiem do nowoczesności i odwilży, tym samym uwalniającym m.in. medalierstwo od sztywnych ram doktryny.
Przykładem tego, jest kolekcja medalierstwa w zbiorach Centralnego Muzeum Pożarnictwa. Za wzorzec wybrałam: Medal; 1984 r. Mistrzostwa Polski w Sporcie Pożarniczym, Białystok 1984. Awers: Centralny punkt stanowi stylizowany profil orła, będący ówczesnym logo Komendy Głównej Straży Pożarnych. Orzeł jest wpisany w zarys hełmu strażackiego, co tworzy wrażenie nałożenia tych dwóch symboli na siebie. Pod wizerunkiem orła, u dołu kompozycji, wyłania się profil twarzy strażaka. Całość dopełnia gałązka laurowa. Rewers: Tło o lekko chropowatej fakturze. W górnej części widnieje data 1984 oraz nazwa miasta BIAŁYSTOK. Poniżej znajdują się cztery wypukłe, faliste linie przebiegające diagonalnie, symbolizujące ruch, dynamikę sportową lub strugi wody. W dolnej części, wzdłuż otoku i częściowo w polu, umieszczony jest wypukły napis: MISTRZOSTWA POLSKI W SPORCIE POŻARNICZYM.
Medal posiada zintegrowane, prostokątne uszko w górnej części, przeznaczone na wstążkę.
Teoretyczne założenia ekspresjonizmu fakturowego znajdują swoje pełne, materialne odzwierciedlenie w analizowanym medalu z 1984 roku. Poza tym w medalu tym dokonano przewrotnego odwrócenia hierarchii stron, co stanowi wyraźne odejście od klasycznej tradycji medalierskiej. Zgodnie z kanonem to awers powinien identyfikować temat, a rewers go opowiadać. Tutaj te role się zamieniają, gdzie strona przednia pełni funkcję czysto symboliczną, podczas gdy to na rewersie skumulowano zarówno warstwę narracyjną, jak i identyfikacyjną. Trudno rozstrzygnąć, czy był to w pełni zamierzony manifest artysty, czy intuicyjne poszukiwanie nowej formy, jednak efekt ten ostatecznie zrywa ze sztywnymi regułami akademickimi.
d.j. [CMP]
Redakcja Historypoż poszukuje informacji na temat zakładowej straży pożarnej nieistniejącej już Elektrowni I w Jaworznie na Górnym Śląsku.
Copyright 2022. HISTORYPOŻ&MUZEOPOŻ. Wszelkie prawa zastrzeżone.